Rasti i Ueno Bank në Paraguai, një bankë dixhitale me rreth 2.8 milionë depozitues, ka sjellë në vëmendje Jet Bank, institucionin që po mbledh depozita në Shqipëri me interesa deri në 4.7%. Pronësia e Jet Bank shtrihet te disa kompani të regjistruara jashtë vendit, ndaj shtrohet pyetja se kush i kontrollon paratë e depozituesve dhe si garantohet kthimi i tyre.
Banka Qendrore e Paraguait e vendosi Ueno Bank në procedurë zgjidhjeje të detyruar më 2 nëntor 2026. Banka kishte rreth 2.8 miliardë dollarë depozita, ndërsa gjendja e saj financiare rezultoi shumë më e keqe nga ajo që ishte paraqitur më parë.
Sipas të dhënave të publikuara, aftësia paguese kishte rënë nën gjysmën e minimumit ligjor dhe kontrollet zbuluan operacione të padeklaruara me kompani të lidhura me pronarët. Banka dyshohet se ka dhënë kredi shumë milionëshe pa garanci të mjaftueshme, ka lejuar përdorimin e fondeve përtej gjendjes së llogarive dhe ka kryer transaksione që mund të kenë fshehur humbjet reale. Pas ndërhyrjes së autoriteteve, klientët nuk mund t’i përdornin normalisht llogaritë, ndërsa shteti aktivizoi mekanizmat e garantimit të depozitave.
Ekspozimi i fondeve shtetërore në bankë raportohet në rreth 800–850 milionë dollarë, përfshirë qindra milionë të lidhur me sistemin e pensioneve dhe shëndetësisë. Problemet dolën pas një periudhe zgjerimi të shpejtë, kur banka kishte miliona klientë dhe vlerësime të larta nga agjencitë e kreditit.
Në Shqipëri, Jet Bank ofron shërbime bankare përmes telefonit dhe ka promovuar interesa deri në 4.7%. Për një depozitë prej 100 mijë eurosh, kjo do të thotë 4 700 euro interes bruto në vit. Në gusht 2026, obligacionet trevjeçare të qeverisë shqiptare jepnin interesa nga 3.5% deri në 4.13%, prandaj banka, për të përballuar interesat dhe shpenzimet, duhet të ketë burime të tjera të ardhurash ose mbështetje nga aksionarët.
Sipas të dhënave të pronësisë nga investigime të mëparshme, Jet Bank kontrollohet nga Jet Holdings B.V., e regjistruar në Holandë. Biznesmeni Idan Avishai zotëron 71.52% të kapitalit përmes kompanisë Constador Ltd, të regjistruar në Qipro. Pjesa tjetër ndahet mes pesë kompanive izraelite, mes tyre Israel Albania Holdings dhe DON Albania Holdings, ndërsa në strukturë përmenden Saniel Sanilevich, konsull nderi i Shqipërisë në Izrael, dhe Elle Hefets Goren.
Një strukturë e tillë nuk është në vetvete e paligjshme, por kërkon transparencë për personat që marrin vendimet, burimin e kapitalit dhe marrëdhëniet financiare mes kompanive të aksionarëve. Kjo ishte një nga çështjet qendrore në skandalin e Ueno Bank.
Në materialet mbi pronësinë evidentohen lidhje biznesi me platforma Forex, si Fortrade dhe FXLider. Për Fortrade, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare kishte publikuar në 2018 një paralajmërim se nuk ishte e licencuar për shërbime investimi në Shqipëri. Kjo nuk do të thotë se Jet Bank zhvillon të njëjtin aktivitet, por historiku i personave pppronarë ka rëndësi për kontrollin e mbikëqyrësit.
Ngrihet edhe çështja e licencës, veçanërisht dallimi mes shërbimeve të parasë elektronike dhe veprimtarisë bankare që përfshin mbledhjen e depozitave. Një institucion pagesash elektronike nuk ka automatikisht të drejtat e një banke që merr depozita dhe jep kredi.
Emri i Jet Bank është përmendur edhe në raportime për një bashkëpunim të mundshëm me Bankën Shqiptare të Zhvillimit, e krijuar me 100 milionë euro kapital shtetëror. Sipas materialeve, është diskutuar mundësia që një partner privat të zotërojë deri në 49% të aksioneve. Në Paraguai, përfshirja e fondeve shtetërore e rëndoi krizën.
Në Shqipëri, depozitat sigurohen deri në 2.5 milionë lekë për depozitues në një bankë pjesëmarrëse në skemë, ndërsa për shumat mbi këtë kufi nuk ka garanci automatike. Falimentimi i Ueno Bank nuk provon se Jet Bank do të përballet me të njëjtën situatë, por tregon sa të rënda janë pasojat kur problemet dalin pasi banka ka mbledhur shuma të mëdha nga publiku. Pyetjet mbeten: kush e financon zgjerimin, si do të mbulohen interesat 4.7%, ku do të investohen depozitat dhe çfarë kontrolli ushtrohet mbi marrëdhëniet me kompanitë e aksionarëve.
